محمود حسن ديوبندى
مختصرى درباره علوم قرآن 27
تفسير كابلى (فارسى)
تقسيمات كلمات و حركات و سكنات قرآن علماى امّت اسلامى بر علوم و معارف قرآن هيچ مبحثى را باقى نگذاشتهاند كه راجع به آن كتابهايى را ننوشته باشند و به تحقيق و تتبع در آن نپرداخته باشند ، و از جمله مباحثى كه از صدر اسلام تا امروز هميشه ائمه و مفسرين قرآن به تاليفات در آن دست زدهاند ، آيات ، كلمات ، حروف و حركات قرآن كريم است كه در هرجا به نوعى مورد تحقيق و بررسى قرار يافته است . همينطور از عصر صحابه به بعد تقسيماتى در مصحف مرسوم شده است كه شكل تكامل يافتهى آن ، امروز در مصحفهاى موجود ، ديده مىشود كه در خاتمهى اين مبحث به بررسى اين موضوع مىپردازيم . اما راجع به آيات ، كلمات ، حروف و نقطههاى قرآن كريم نيز روايات مختلفى ذكر شده است و به صورت كلى اين را مىرساند كه در هر شهر و مكانى و به وسيله هر گروه مفسر آمارى از هر يك تهيه شده است كه به صورت نسبى با هم تفاوت دارند . حافظ ابن كثير ( رح ) و شيخ سيوطى ( رح ) مىگويند : ابو عمرو الدانى در " البيان " و ابو العباس راكشى در " الدليل فى مرسوم خط التنزيل " شمارى از سورهها ، آيات ، كلمات ، حروف ، اعراب و نقطههاى قرآن كريم را بيان داشتهاند . شيخ ابو عمرو الدانى ( رح ) مىگويد : تمامى ائمه و مفسرين اتفاق نظر دارند كه تمام آيات قرآن كريم از شش هزار كمتر نيست و اجماعشان بر اين اصل صورت پذيرفته است ، ولى اختلافى كه در ميان آنان ديده مىشود اين است كه از شش هزار چقدر بيشتر است . بعضى مىگويند : از شش هزار ، دويست و چهار آيه بيشتر است و بعضى 219 و بعضى 236 گفتهاند . به هر صورت اين اختلاف نظرها دربارهى شمار آيات ، مربوط به شمارى است كه هر يك از اهل مدينه ، شام ، بصره و كوفه جداگانه نمودهاند . ولى از ميان اين همه اقوال و روايات ، شيخ ابو عمرو الدانى تحقيق و شمار اهل كوفه را ترجيح مىدارد . چنانچه اين شمار به حضرت على بن ابى طالب ( رض ) نيز منسوب است ، و مىگويند : اين شمار از زمانهاى خيلى قديم بر مصاحف رواج داشته است كه 6236 باشد ( احكام القرآن . قرطبى ج 1 ص 65 ) . راجع به تعداد سورهها راى مقبول و اكثر علما بر اين است كه 114 سوره مىباشد و بدين ترتيب قرآن كريم 540 ركوع مىباشد .